Φοιτητές του Πολυτεχνείου Κρήτης κατακτούν, με τη βοήθεια δυο καθηγητών τους, πολύτιμη τεχνογνωσία σε θέματα ρομποτικής και τεχνητής ευφυΐας, μ' έναν εντυπωσιακό και ευχάριστο τρόπο: προγραμματίζουν τους «Κουρήτες», μικρά δίποδα ρομπότ, και τους προπονούν ώστε να παίζουν ποδόσφαιρο, σχεδόν σαν τους ανθρώπους συναδέλφους τους. Κι απ' ό,τι φαίνεται μάλλον τα καταφέρνουν καλά, αφού άνθρωποι και ρομπότ σηκώνουν όλο και πιο συχνά το «τιμημένο»...

Με κοιτάζει με «απορημένο» βλέμμα, σαν να μου λέει «τι θα γίνει; Θα παίξουμε;» Μόλις έχει σηκωθεί από την πράσινη μοκέτα - χλοοτάπητα, στέκεται όρθιο και έχει στραμμένο το κεφάλι του προς το μέρος μου. 

Η μικρή πορτοκαλί μπάλα που κρατάω στο χέρι μου είναι φανερό ότι το προκαλεί, όπως αποδεικνύουν και τα ολοστρόγγυλα μάτια του, που μεμιάς φωτίζονται. Αρχίζει να προχωρεί προς το μέρος μου αργά, αλλά αποφασιστικά. Πετάω την μπάλα προς το μέρος του κι αυτή σταματάει λίγα εκατοστά μπροστά του. Σκύβει, την κοιτάει, τοποθετεί το σώμα του σε λίγο καλύτερη θέση, σηκώνει ελαφρά το πόδι του, το ζυγιάζει και τη χτυπάει απαλά.

Αν όλα αυτά σας θυμίζουν παιδάκι που παίζει, δεν πέσατε πολύ έξω... Με ύψος κοντά στα 60 εκατοστά, τα ανθρωπόμορφα δίποδα ρομπότ ΝΑΟ της γαλλικής Aldebaran έχουν όντως μέγεθος μικρού παιδιού, ενώ με την κατάλληλη εκπαίδευση (βλέπε, προγραμματισμό) μπορούν να κάνουν πολλά και ενδιαφέροντα, αντίστοιχα της «ηλικίας» τους: χορεύουν στον έντονο ρυθμό της μουσικής, μεταφέρουν αντικείμενα εδώ κι εκεί, συνεργάζονται το ένα με το άλλο και, βέβαια, τρελαίνονται να παίζουν ποδόσφαιρο!

Άλλωστε, από τον Ιούλιο του 2007 έχουν επιλεγεί ως «επίσημη πλατφόρμα» για τους αγώνες ρομποτικού ποδοσφαίρου στο πλαίσιο του RoboCup, του πολύ γνωστού ετήσιου διεθνούς φοιτητικού διαγωνισμού ρομποτικής με ψυχαγωγικό, αλλά κυρίως με εκπαιδευτικό και ερευνητικό χαρακτήρα, αντικαθιστώντας τα τετράποδα ρομποτικά σκυλάκια Aibo της Sony, των οποίων σταμάτησε η παραγωγή.

Ένα χρόνο αργότερα, ώστε να προλάβουν οι ομάδες να εξοικειωθούν μαζί τους, τα δίποδα πήραν για πρώτη φορά μέρος στους αγώνες που έγιναν στο Σουζού τη Κίνας κάθε μια από τις 15 πανεπιστημιακές ομάδες που συμμετείχαν, είχε δυο ΝΑΟ στη διάθεσή της. Οι τεχνολογικές και μαθησιακές τους δυνατότητες επιβεβαιώθηκαν με το παραπάνω και στους φετινούς αγώνες, στο Γκρατς της Αυστρίας, οι 24 ομάδες που πήραν μέρος - ανάμεσά τους κι εκείνη του Πολυτεχνείου Κρήτης - χρησιμοποίησαν συνολικά σχεδόν 100 ΝΑΟ, «κατεβάζοντας» στο γήπεδο από τέσσερα ρομπότ κάθε μια!

Μετακίνηση «εκτός έδρας»

Όταν παρουσιάζαμε πέρυσι από το TechnoΛογείν την ομάδα Pandora του ΑΠΘ , με αφορμή την επιτυχία της στο σκέλος ρομποτικής διάσωσης του RoboCup*, είχαμε υποσχεθεί πως σύντομα θα παρουσιάζαμε την επίσης βραβευμένη ομάδα ρομποτικού ποδοσφαίρου του Πολυτεχνείου Κρήτης τον άλλο εκπρόσωπο των ελληνικών πανεπιστημίων σ’ αυτούς τους πολύ σημαντικούς για την αναγνώριση της δουλειάς των ιδρυμάτων, αλλά και ιδιαίτερα διδακτικούς για τους συμμετέχοντες, φοιτητικούς αγώνες. 

Το «σύντομα» λίγο έλειψε τελικά να ξεπεράσει τον ένα χρόνο, όμως, οι υποσχέσεις δίνονται για να τηρούνται, έστω κι αν «το καλό πράγμα αργεί»...

Έπειτα από αρκετές προσπάθειες και αναβολές, η άφιξη της ομάδας για «εκτός έδρας» (αφού η βάση της είναι τα Χανιά) επίδειξη και αγώνες, στο πλαίσιο της Digital Week στην Αθήνα, αποδείχθηκε η κατάλληλη ευκαιρία για να γίνει επιτέλους αυτό το αφιέρωμα και μάλιστα σε «συνθήκες μάχης», καθώς στο Γκάζι είχε στηθεί κανονικό γήπεδο όπου παίζονταν καθημερινά αγώνες ρομποτικού ποδοσφαίρου μεταξύ των «Κουρητών» και της αντίστοιχης τουρκικής φοιτητικής ομάδας «Cerberus»!

Η περιέργεια και ο ενθουσιασμός του κοινού (μαθητόκοσμου στη συντριπτική του πλειοψηφία, που ήρθε να γνωρίσει τα τελευταία επιτεύγματα της ρομποτικής στην Ελλάδα και ίσως να πάρει ιδέες για το μέλλον), μπορεί να εμπόδισε λίγο τη δουλειά μας, όμως, αποτέλεσε ένα πολύ ταιριαστό πλαίσιο γι’ αυτό το «ζωντανό» αφιέρωμα, που σίγουρα θα ήταν διαφορετικό αν περιοριζόταν μόνο στο εσωτερικό ενός εργαστηρίου.

Υπό καθεστώς αυτονομίας

Τα ρομπότ που είδαμε, δεν είναι τηλεκατευθυνόμενα, αλλά προγραμματιζόμενα. Τα μέλη της πανεπιστημιακής ομάδας, φοιτητές και καθηγητές-προπονητές, με κανένα τρόπο δεν ελέγχουν την κάθε τους κίνηση.

Το μόνο που κάνουν, όπως μας εξήγησαν, είναι να τα προγραμματίζουν: τους μαθαίνουν με επιμονή και υπομονή (όπως, άλλωστε, γίνεται και με τα μικρά παιδιά) πώς να κινούνται στο χώρο, πώς να ξεχωρίζουν τις γραμμές του γηπέδου και το χρώμα της μπάλλας, πώς να αντιδρούν όταν βρίσκονται κοντά της, πώς να σουτάρουν χωρίς να χάνουν την ισορροπία τους, πώς να πέφτουν (οι τερματοφύλακες) για να αποκρούσουν την μπάλα.

Έχοντας όλες αυτές τις γνώσεις (βλέπε, εντολές και οδηγίες) αποθηκευμένες στον ενσωματωμένο κεντρικό υπολογιστή τους (ο οποίος παίζει το ρόλο που έχει ο εγκέφαλος στον ανθρώπινο οργανισμό), αξιοποιούν τις πληροφορίες που παίρνουν από τους αισθητήρες τους (μικροκάμερες αντί για μάτια, μικρόφωνα αντί για αυτιά) και αποφασίζουν υπό καθεστώς αυτονομίας και μέσα σε κλάσματα του δευτερολέπτου, πώς θα αντιδράσουν κάθε φορά!

Φυσικά, η αντίδρασή τους δεν είναι πάντα η σωστή (εδώ δεν είναι συχνά η δική μας...) και το φταίξιμο δεν είναι καν δικό τους. Όπως μας τόνισαν οι συνομιλητές μας, παρά τις σημαντικές δυνατότητές τους, η εξυπνάδα των ρομπότ (σε πλήρη αντιστοιχία με ό,τι συμβαίνει και στους υπολογιστές) είναι ευθέως ανάλογη εκείνης των προγραμματιστών τους!

Μ' άλλα λόγια, χρειάζονται άπειρες προσπάθειες και δοκιμές επί δοκιμών, για να μπορέσουν να προβλέψουν οι φοιτητές προγραμματιστές με σχετική ακρίβεια κάθε αντίδραση των ρομπότ, με δεδομένο τον τεράστιο αριθμό ερεθισμάτων που επηρεάζουν κάθε στιγμή τους αισθητήρες τους: από τις διαφορετικές συνθήκες φωτισμού και τα πολλά χρώματα στο οπτικό τους πεδίο ως τις φωνές του κόσμου και τις κινήσεις των άλλων ρομπότ γύρω τους, συμπαικτών και αντιπάλων.

image

Τα ρομπότ ΝΑΟ που χρησιμοποιούνται σήμερα στους αγώνες του RoboCup, παίζουν και περπατούν με τα δύο πόδια και έχουν μέγεθος μικρού παιδιού. Το ύψος τους είναι περίπου 60 εκατοστά και παίζουν ανά ομάδες των τεσσάρων, σε γήπεδο 4Χ6 μ. Τα ονόματα των ποδοσφαιριστών της ομάδας «Κουρήτες» του Πολυτεχνείου Κρήτης είναι Επιμίδης, Ιδας, Ιάσιος και Πεαναίος, όλα παρμένα από την ελληνική Μυθολογία. Σύμφωνα με τους ισχύοντες διεθνείς κανόνες ρομποτικού ποδοσφαίρου, ο ένας παίζει τερματοφύλακας, οι άλλοι δύο άμυνα - επίθεση και ο τέταρτος βρίσκεται στον πάγκο ως αναπληρωματικός. Τη φροντίδα και την προπόνηση των «Κουρητών» που, χάρη στο ενσωματωμένο λογισμικό τους μπορούν να αυτενεργούν, έχουν το Εργαστήριο Προγραμματισμού & Τεχνολογίας Ευφυών Υπολογιστικών Συστημάτων του τμήματος Ηλεκτρονικών Μηχανικών - Μηχανικών Η/Υ, με υπεύθυνο τον επίκουρο καθηγητή Μιχ. Λαγουδάκη, και το Εργαστήριο Ευφυών Συστημάτων & Ρομποτικής του Τμήματος Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης, με υπεύθυνο τον επίκουρο καθηγητή, Νίκο Βλάση.

Αλματώδης η πρόοδος

Το σημαντικό με την ομάδα της Κρήτης είναι ότι έχει να επιδείξει αλματώδη πρόοδο τουλάχιστον οι πολλές διακρίσεις, παρά τα ελάχιστα χρόνια ενασχόλησης με το σπορ (ξεκίνησαν μόλις το 2006), αυτό δείχνουν. Μ' ένα μικρό διάλειμμα φέτος, όπου «δεν τους ήθελε η μπάλα» και η πρόκρισή τους στον τελικό γύρο του RoboCup παίχτηκε (και χάθηκε) κυριολεκτικά κορώνα γράμματα, κάθε άλλη εμφάνισή τους, πλην της παρθενικής/ αναγνωριστικής, συνοδεύτηκε από διακρίσεις.

Η ομάδα έχει ένα δυναμισμό που δεν κρύβεται, όπως δεν κρύβεται και η αγάπη των φοιτητών σ’ αυτό που κάνουν τα ρομπότ τα προσέχουν σαν να είναι παιδιά τους κι όχι μόνο επειδή κοστίζουν μια περιουσία... Ούτε γιατί από τη «σχέση» τους μ' αυτά εξαρτάται άμεσα η διπλωματική τους εργασία, αφού έχει πια καθιερωθεί το θέμα της να είναι ένα από τα (πολλά) προβλήματα που πρέπει να επιλυθούν, στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων της ομάδας.

Και ποιά άλλη καλύτερη επιλογή θα μπορούσαν να κάνουν, όταν μαζί με την ευχαρίστηση που βγάζει το παιχνίδι, απολαμβάνουν κάθε φορά (τουλάχιστον αυτός είναι ο στόχος) την ικανοποίηση ότι κατάφεραν να δώσουν «ψυχή» και (έστω κάποια) «νόηση» στο ρομπότ, ώστε να κάνει με επιτυχία αυτό που του δίδαξαν.

Γιατί, βέβαια, το ποδόσφαιρο είναι μόνο το «ορεκτικό» σ' όσα σχεδιάζεται να γίνουν, με τη βοήθεια των ρομπότ, τα επόμενα χρόνια, για το καλό της ανθρωπότητας ήδη, πολλά πιλοτικά προγράμματα αξιοποίησής τους βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη, στην Ευρώπη, την Αμερική και την Ιαπωνία. Φανταστείτε το RoboCup σαν μια από τις πρώτες τάξεις του Δημοτικού, στις οποίες αναπτύσσονται ακόμα οι βασικές μεν, αλλά απολύτως αναγκαίες για τη συνέχεια, δεξιότητες.  

Φιλόδοξο το όραμα

Άλλωστε, το στίγμα των μελλοντικών εξελίξεων στη ρομποτική δίνει και ο ίδιος ο στόχος του διαγωνισμού: μια ομάδα δίποδων ρομπότ να αντιμετωπίσει το 2050 σε κανονικό ποδοσφαιρικό αγώνα και σε κανονικό γήπεδο τη νικήτρια ομάδα του Μουντιάλ εκείνης της χρονιάς και να τη νικήσει!

Και... μη βιαστείτε να απορρίψετε αυτό το ενδεχόμενο. Γιατί, μόνο τις τελευταίες δεκαετίες τα μάτια μας έχουν δει μαζεμένα, όσα δεν είδαν οι πρόγονοί μας αιώνες ολόκληρους...


*Το Robocup είναι ο μεγαλύτερος πανεπιστημιακός διαγωνισμός ρομποτικής στον κόσμο, με πολλές δοκιμασίες σε διάφορες θεματικές ενότητες και υποενότητες. H μακράν δημοφιλέστερη παραμένει, βέβαια, το ποδόσφαιρο, όμως υπάρχουν ακόμα ενότητες για ρομποτική διάσωση (RoboCup Rescue), για ρομπότ με αποστολή «οικιακές εργασίες» (RoboCup@Home), καθώς και εφαρμογές για παιδιά (RoboCupJunior). Μέσα σε μόλις 12 χρόνια, ο διαγωνισμός έχει επιβεβαιώσει πολλαπλά τη σημασία του και προσελκύει πλέον αρκετές χιλιάδες συμμετοχές, από δεκάδες χώρες. Στο ποδόσφαιρο και ειδικά στη Standard Platform league όλα τα ρομπότ είναι απολύτως όμοια μεταξύ τους. Αυτό που μετράει και ανταμείβεται, είναι οι δεξιότητες προγραμματισμού και οι στρατηγικές που υιοθετεί κάθε συμμετέχουσα ομάδα.
Η άποψη σας

Πρέπει να κάνετε login για να δημοσιεύσετε την άποψη σας

← περισσότερα θέματα από αυτή την ενότητα

Γιάννης Ριζόπουλος

Ο Γιάννης Ριζόπουλος γεννήθηκε στην Αθήνα (1952) και σπούδασε ηλεκτρονικά (1971-1974), όμως από φοιτητής ασχολήθηκε ενεργά με τη δημοσιογραφία ...

Μας μίλησαν
Περισσότερο TechnoΛογειν

"Ακολουθήστε" το Pathfinder Techno